Polska odnotowuje największy wzrost Global Peace Index

Polska odnotowała największą poprawę spośród wszystkich 163 krajów uwzględnionych w Global Peace Index (GPI), corocznym rankingu narodów według ich „stanu pokoju”. Wynik Polski poprawił się o około 9%, więcej niż jakikolwiek inny kraj, a jej ranking wzrósł z 45. na 22. miejsce.

Według Instytutu Gospodarki i Pokoju, zespołu doradców tworzącego indeks, na poprawę sytuacji Polski wpływały głównie silniejsze relacje z sąsiadami, a także większe bezpieczeństwo wewnętrzne, w tym mniejsza przemoc podczas demonstracji i represje polityczne.

Autorzy zauważają jednak również, że Polska została zepchnięta do zakrojonej na szeroką skalę rozbudowy militarnej ze względu na zagrożenie ze strony Rosji i jej wojny na sąsiedniej Ukrainie.

GPI jest publikowany corocznie od 2007 roku przez Instytut Ekonomii i Pokoju. W tegorocznym rankingu na czołowych miejscach znalazły się Islandia, Nowa Zelandia i Szwajcaria, a na ostatnim miejscu znalazła się Rosja, za Sudanem, Demokratyczną Republiką Konga i Ukrainą.

Raport mierzy spokój w krajach za pomocą 23 wskaźników – w tym wskaźników przestępczości, stosunków z sąsiadami i wydatków na wojsko – pogrupowanych w trzy domeny: trwający konflikt wewnętrzny i międzynarodowy, bezpieczeństwo społeczne oraz militaryzacja.

Każdy wskaźnik jest oceniany w skali od 1 do 5 i ważony zgodnie z jego względną ważnością. Polska uzyskała w tej skali ostateczny łączny wynik 1,615, czyli o 9,1% lepszy niż przed rokiem – zauważają autorzy.

Poprawę Polski przypisano głównie postępowi w dziedzinie trwających konfliktów, która uwzględnia takie czynniki, jak zaangażowanie w konflikty zbrojne i stosunki z krajami sąsiadującymi.

Od czasu inwazji Rosji na Ukrainę na pełną skalę w 2022 r. Polska dąży do pogłębienia więzi w zakresie bezpieczeństwa z sojusznikami regionalnymi, w tym z państwami nordyckimi i bałtyckimi.

W 2024 r. Polska podpisała strategiczne porozumienie obronne ze Szwecją, a w 2025 r. nowy traktat z Francją, zawierający wzajemne gwarancje bezpieczeństwa.

W zeszłym miesiącu podpisała kolejny traktat z Wielką Brytanią, na mocy którego oba kraje wspólnie opracują nowy pocisk przeciwlotniczy, przeprowadzą zakrojone na szeroką skalę ćwiczenia wojskowe i będą współpracować w odpowiedzi na rosyjskie ataki hybrydowe. Umowa obronna z Niemcami ma zostać podpisana jeszcze w tym miesiącu.

Poprawa wyników Polski nastąpiła także w obszarze bezpieczeństwa i ochrony. Było to częściowo spowodowane mniejszą przemocą na demonstracjach, „w miarę jak zakrojone na szeroką skalę protesty polityczne, które charakteryzowały ostatnie lata” byłej administracji Prawa i Sprawiedliwości (PiS), „ucichły pod rządami nowego rządu” – zauważają autorzy.

Rządy narodowo-konserwatywnego PiS w latach 2015-2023 przyniosły wiele masowych protestów, m.in. przeciwko reformom sądownictwa rządu i wprowadzeniu niemal całkowitego zakazu aborcji. W niektórych przypadkach protesty doprowadziły do ​​przemocy.

Instytut Gospodarki i Pokoju odnotowuje również, że Polska poczyniła postępy w zakresie skali terroru politycznego, która mierzy poziom przemocy politycznej i represji na podstawie raportów organizacji praw człowieka.

Zespół doradców twierdzi, że jest to prawdopodobnie powiązane z wysiłkami obecnego rządu na rzecz przywrócenia praworządności i odwrócenia upolitycznienia instytucji sądowych, które wcześniej spotkało się z krytyką ze strony Unii Europejskiej.

Pod rządami PiS różni prawnicy, organizacje międzynarodowe, a także polskie i europejskie sądy wskazywały na liczne naruszenia przez tę partię praworządności i innych standardów demokratycznych.

Jednak w swoich wysiłkach zmierzających do zaradzenia tym naruszeniom sama administracja Tuska była oskarżana o łamanie prawa i norm demokratycznych, w szczególności przez PiS, ale w niektórych przypadkach także przez sądy i niezależnych ekspertów.

Na koniec autorzy GPI zauważają, że w Polsce spada przestępczość z użyciem przemocy, a postrzeganie przestępczości poprawia się. „Wskaźnik zabójstw w Polsce należy do najniższych w Europie, a dane z badań ankietowych wskazują, że prawie dziewięciu na 10 Polaków uważa ten kraj za bezpieczne miejsce do życia” – czytamy w raporcie.

Jednakże rozbudowa sił zbrojnych Polski na dużą skalę w odpowiedzi na wojnę na Ukrainie wpłynęła jednak na jej ogólny wynik, obniżając jej wynik w kategorii militaryzacji, którą w raporcie uznano za wskaźnik obniżający ogólny poziom pokoju w kraju.

Autorzy zauważają, że jest to tendencja obserwowana w wielu krajach europejskich stojących w obliczu rosnących napięć geopolitycznych, szczególnie od czasu inwazji Rosji na Ukrainę, dodając, że „jest mało prawdopodobne, aby tendencja ta szybko się odwróciła ze względu na rosnący poziom konfliktu i fragmentację światowej potęgi”.

Polska jest obecnie największym względnym wydatkiem NATO na obronność, a jej budżet obronny sięgnie w tym roku 4,8% PKB. Rząd zauważa jednak, że nakłady te mają charakter odstraszający, mający na celu ograniczenie możliwości rosyjskich działań zbrojnych przeciwko Polsce.

Niedawny raport Międzynarodowego Centrum Zwalczania Terroryzmu wykazał, że Polska jest „głównym celem” rosyjskich działań dywersyjnych. W zeszłym roku około 20 rosyjskich dronów wleciało w polską przestrzeń powietrzną, dokonując bezprecedensowego naruszenia terytorium NATO.

Źródło głównego zdjęcia: SHOX ART/Pexels