Polska wzywa UE do odmowy pobytu migrantom, którzy przybywają nielegalnie

Polska nawoływała Unię Europejską do przyjęcia bardziej rygorystycznych środków w odpowiedzi na niedawny kryzys migracyjny w hiszpańskiej afrykańskiej eksklawie Ceuta, w tym do pozbawienia migrantów, którzy nielegalnie przedostają się do Wspólnoty, możliwości uzyskania prawa pobytu.

Podczas wtorkowego specjalnego spotkania ministrów spraw wewnętrznych UE Polska podzieliła się własnymi doświadczeniami w radzeniu sobie z „uzbrojoną” migracją z Białorusi, co skłoniło polski rząd w zeszłym roku do ograniczenia prawa do azylu dla osób przekraczających granicę nielegalnie.

W zeszłym tygodniu dziesiątki tysięcy migrantów przybyło do Ceuty, większość z nich, płynąc tam z sąsiedniego Maroka. Dziesiątki osób zginęło podczas próby przeprawy. Hiszpania twierdzi, że spośród osób, którym udało się przedostać do Ceuty, zdecydowaną większość zawrócono do Maroka.

Incydent wywołał wyrazy zaniepokojenia ze strony wielu europejskich przywódców, w tym wezwania do ograniczenia udziału Hiszpanii w strefie swobodnego przepływu Schengen (mimo że każdy wyjeżdżający z Ceuty na kontynent europejski podlega kontroli tożsamości).

Wśród osób, które zabrały głos, był premier Polski Donald Tusk, który w piątek wezwał Hiszpanię, aby „poszła za naszym przykładem, jeśli strefa Schengen ma przetrwać”.

Było to nawiązaniem do reakcji Polski na kryzys na wschodniej granicy, gdzie od 2021 roku Białoruś zachęcała i pomagała dziesiątkom tysięcy migrantów – głównie z Azji i Afryki – w próbach nielegalnego przedostania się do UE.

Zarówno Polska, jak i UE oskarżyły Białoruś i jej sojuszniczą Rosję o celowe „uzbrojenie” migracji w celu zdestabilizowania społeczeństw europejskich w ramach szerzej zakrojonych „zagrożeń hybrydowych” Moskwy i Mińska wobec UE.

Tusk zauważył, że w odpowiedzi Polska ograniczyła prawo do azylu, zainwestowała miliardy we wzmacnianie barier fizycznych i elektronicznych na granicy oraz rozmieściła tam tysiące żołnierzy, funkcjonariuszy policji i straży granicznej (którzy otrzymali także rozszerzone prawa do posługiwania się bronią palną).

W sobotę Tusk i 21 innych przywódców UE wspólnie podpisali list, w którym wyrażają „poważne zaniepokojenie” sytuacją w Ceucie i ostrzegają, że UE „nie może pozwolić, aby niekontrolowane masowe przekraczanie granic, instrumentalizacja migracji lub inne zagrożenia hybrydowe stwarzały wrażenie, że nielegalny wjazd… jest możliwy”.

Chociaż z zadowoleniem przyjęli współpracę Hiszpanii z Marokiem w zakresie odesłania większości migrantów, wezwali także do zwołania nadzwyczajnego spotkania ministrów spraw wewnętrznych UE, aby „uzgodnić skoordynowaną reakcję europejską, obejmującą szybką mobilizację dostępnych instrumentów UE i niezbędne wsparcie dla Hiszpanii”.

Na tym spotkaniu, które odbyło się we wtorek, MSW RP oświadczyło, że wyraziło pogląd, że „nielegalny wjazd do Unii Europejskiej powinien automatycznie wykluczać możliwość uzyskania zezwolenia na pobyt, a tym samym możliwość stałego pobytu w przyszłości”.

Choć w oświadczeniu Polski nie wspomniano o tym bezpośrednio, na początku tego roku rząd Hiszpanii ogłosił amnestię, która umożliwiła nieudokumentowanym migrantom ubieganie się o legalizację pobytu w kraju. Do czasu jego zamknięcia pod koniec czerwca w programie zapisało się ponad milion osób.

W swoim oświadczeniu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych RP przestrzegło, że „migracja musi być w pełni kontrolowana”, gdyż w przeciwnym razie może zostać „wykorzystana przeciwko wartościom, którymi kieruje się UE”. Wezwała także do „oficjalnego uznania migracji za wyzwanie bezpośrednio związane z bezpieczeństwem”.

Dodała, że ​​podczas wtorkowego spotkania „przedstawiła własne doświadczenia z ochroną granic w kontekście instrumentalizacji i uzbrojenia migracji oraz dostosowywania prawa do wyzwań migracyjnych”, w tym ograniczeń w zakresie wniosków o azyl.

„Przykład Ceuty wyraźnie pokazuje, że w obliczu tak realnych zagrożeń nie da się utrzymać absolutnego dostępu do azylu” – napisano MSW, stwierdzając, że „z zadowoleniem przyjmuje wspólne spojrzenie na migrację wśród rosnącej liczby państw członkowskich”.

W swoim własnym oświadczeniu Rada Europejska odnotowała, że ​​istniało „wspólne zrozumienie potrzeby dalszego nieustannego zwalczania sieci przemytu migrantów, wzmacniania powrotów, wzmacniania granic UE, budowania głębokich partnerstw z krajami trzecimi oraz poprawy prognozowania”.

Dodała, że ​​państwa członkowskie „zjednoczyły się, wyrażając silną solidarność z Hiszpanią”, doceniły jej „szybkie i skuteczne wysiłki” na rzecz poradzenia sobie z kryzysem, a także złożyły kondolencje dla osób, które zginęły podczas próby przedostania się z Maroka do Ceuty.

Kiedy w 2021 r. wybuchł kryzys migracyjny na granicy z Białorusią, Polska odnotowała w tym roku prawie 40 tys. prób nielegalnego przekroczenia granicy. Pomimo wysiłków mających na celu zniechęcanie do przekraczania granicy i zapobieganie temu, liczby te pozostały wysokie – w latach 2024 i 2025 odnotowano prawie 30 000 prób przekroczenia granicy.

Jednak w tym roku liczby te dramatycznie spadły – w pierwszej połowie 2026 r. odnotowano jedynie 235 prób przekroczenia granicy.

Tymczasem szacowana liczba udanych przepraw spada z 12 000 w 2023 r. do 5 000 w 2024 r., 1700 w 2025 r. i zera w pierwszej połowie tego roku – podaje polskie MSW.

W sierpniu ubiegłego roku przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen odwiedziła granicę Polski z Białorusią, gdzie podziękowała polskim władzom za obronę Europy przed „cynicznymi atakami hybrydowymi” zorganizowanymi przez Białoruś i Rosję.