Amerykański laureat Nagrody Nobla otrzymuje obywatelstwo polskie

Amerykański laureat Nagrody Nobla Victor Ambros, którego ojciec wyemigrował z Polski po drugiej wojnie światowej, otrzymał polskie obywatelstwo. Premier Donald Tusk zadzwonił do niego, aby osobiście przekazać mu dobre wieści.

Ambros, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny w 2024 r. za badania nad mikroRNA, na początku tego roku podczas wizyty w Warszawie ujawnił, że stara się o obywatelstwo polskie i ma nadzieję przyczynić się do wzmocnienia pozycji naukowej Polski na świecie.

„Mam dla ciebie świetną wiadomość: jesteś Polakiem, masz polski paszport” – powiedział Tusk Ambrosowi podczas rozmowy. „Jesteś obywatelem kraju, który jest najlepszym miejscem na Ziemi – przynajmniej tak uważam.”

Ambros powiedział Tuskowi, że był „zaszczycony” otrzymaniem tej wiadomości. W późniejszej rozmowie z Polską Agencją Prasową (PAP) naukowiec powiedział, że jest „bardzo wdzięczny premierowi Tuskowi i Polakom za nadanie mi obywatelstwa polskiego”.

„Mam nadzieję, że posiadanie podwójnego obywatelstwa – amerykańskiego i polskiego – uhonoruje zarówno polskie korzenie mojego ojca, jak i możliwości, jakie Ameryka stworzyła dla niego i dla mnie”.

Ambros, będący już przewodniczącym rady naukowej Międzynarodowego Instytutu Mechanizmów i Maszyn Molekularnych PAN, wyraził także nadzieję, że pojawią się „dodatkowe możliwości, które pomogą poprawić międzynarodową pozycję polskiej nauki, zwłaszcza w obszarze badań biomedycznych”.

Ojciec Ambrosa, Longin, urodził się w 1923 r. w ówczesnej wsi Dordziszki w Polsce, która po powojennych zmianach granic nazywa się obecnie Dordiszki na Białorusi. Później uczęszczał do szkoły średniej w mieście znanym wówczas jako Wilno, które należało do Polski, a obecnie jest Wilnem, stolicą Litwy.

Podczas drugiej wojny światowej Longin Ambros został deportowany do nazistowskich Niemiec i wykorzystany do pracy przymusowej, a pod koniec wojny został wyzwolony przez siły amerykańskie, które następnie zatrudniły go jako tłumacza.

W 1946 Longin wyemigrował do Stanów Zjednoczonych, gdzie osiadł na farmie i założył rodzinę. Victor był jednym z ośmiorga dzieci i pierwszym naukowcem w rodzinie.

W ostatnich latach obserwuje się rosnącą tendencję do ubiegania się przez cudzoziemców o obywatelstwo polskie. Dla tych, którzy chcą to osiągnąć, istnieją trzy ścieżki.

Pierwszym z nich jest polskie pochodzenie. Osoby posiadające polskiego rodzica, dziadka lub pradziadka, które mieszkały w Polsce po 1920 roku i nigdy nie utraciły obywatelstwa, mogą ubiegać się o oficjalne potwierdzenie statusu obywatela polskiego.

W zeszłym roku hollywoodzka gwiazda Jesse Eisenberg, której przodkowie byli Żydami z Polski, otrzymała polskie obywatelstwo, określając to jako „zaszczyt życia”. Jego nominowany do Oscara film z 2024 roku Prawdziwy ból Akcja rozgrywała się w całości w Polsce.

Eisenberg występuje obecnie w nowej państwowej kampanii promującej Polskę za granicą wraz z gwiazdą futbolu Robertem Lewandowskim i supermodelką Anją Rubik.

Druga droga przeznaczona jest dla cudzoziemców zamieszkujących w Polsce, którzy spełniają wymagania związane z długością pobytu, znajomością języka i sytuacją osobistą, aby zwrócić się do wojewody, w którym mieszkają.

Trzeci sposób polega na złożeniu wniosku bezpośrednio do prezydenta, który ma swobodę nadania obywatelstwa bez spełnienia żadnych szczególnych wymogów prawnych. Od kandydatów oczekuje się wykazania osobistych związków z Polską i wyjaśnienia powodów ubiegania się o obywatelstwo.

Jednym z niedawnych przykładów był urodzony w Rosji łyżwiarz szybki Władimir Semirunnij, który uciekł do Polski i w zeszłym roku otrzymał obywatelstwo od prezydenta Karola Nawrockiego. Pozwoliło mu to zdobyć dla Polski medal na ostatnich Zimowych Igrzyskach Olimpijskich.

W ubiegłym roku Polska nadała obywatelstwo – za pośrednictwem wojewodów lub bezpośrednio od prezydenta – rekordowej liczbie 19 135 osób. Ponad połowę odbiorców stanowili Ukraińcy, którzy stanowią zdecydowanie największą grupę imigrantów w Polsce. W 2024 roku liczba ta wyniosła 16 342.

Jednakże polski rząd pracuje obecnie nad środkami utrudniającymi cudzoziemcom uzyskanie obywatelstwa, w tym nad wydłużeniem minimalnego okresu pobytu i wymaganiem od kandydatów przystąpienia do testu potwierdzającego ich integrację. Musieliby także podpisać deklarację lojalności.

Gwałtownie wzrosła także liczba wniosków o potwierdzenie obywatelstwa poprzez pochodzenie, szczególnie wśród Izraelczyków, z których wielu ma korzenie w Polsce.

W zeszłym miesiącu wschodząca gwiazda amerykańskiego sprintera Sam Blaskowski ogłosił, że ubiega się również o obywatelstwo polskie, aby reprezentować i zdobywać medale dla ziemi swoich przodków na arenie międzynarodowej.

John Sears/Wikimedia Commons (na licencji CC BY-SA 4.0)