Polska oczekuje od USA odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób poszukiwany były minister sprawiedliwości mógł przedostać się do kraju

Polska Prokuratura Krajowa napisała do ambasadora USA z prośbą o potwierdzenie, że były polski minister sprawiedliwości Zbigniew Ziobro, poszukiwany pod szeregiem zarzutów karnych, przebywa w Stanach Zjednoczonych, a jeśli tak, to na jakiej podstawie mógł wjechać do kraju.

Ziobro otrzymał wcześniej azyl na Węgrzech od rządu Viktora Orbána, który jest sojusznikiem narodowo-konserwatywnej partii Ziobry Prawo i Sprawiedliwość (PiS). Zarówno Orbán, jak i PiS są także blisko powiązani z prezydentem USA Donaldem Trumpem.

Nowy premier Węgier Péter Magyar, który w sobotę złożył przysięgę, obiecał ekstradycję Ziobry do Polski. Zanim jednak to zrobił, Ziobro ogłosił w niedzielę, że opuścił Węgry i przybył do USA.

W poniedziałkowe popołudnie Prokuratura Krajowa ujawniła, że ​​wysłała pismo do ambasadora USA Thomasa Rose’a z prośbą o informację, czy Ziobro i jego były wiceminister sprawiedliwości Marcin Romanowski, który również otrzymał azyl na Węgrzech, rzeczywiście przebywają w USA.

Jeśli tak, prokuratorzy zwrócili się do USA o wyjaśnienie, „kiedy i przy użyciu jakich dokumentów przekroczyli granicę” (zarówno Ziobro, jak i Romanowskiemu cofnięto polskie paszporty) oraz „czy podejrzani ubiegali się o status uchodźcy, czy też ubiegali się o azyl”.

Jak na razie nie ma oficjalnego komentarza władz USA na temat okoliczności przybycia Ziobry. „Ze względu na poufny charakter informacji wizowych nie udzielamy żadnych informacji w tej sprawie” – powiedział Departament Stanu Markowi Wałkuskiemu, korespondentowi Polskiego Radia w Białym Domu.

Jednak w poniedziałek jeden z prawników Ziobry, Bartosz Lewandowski, powiedział Polsat News, że Ziobro podróżował na podstawie tzw. „paszportu genewskiego”, czyli dokumentu podróży, który może zostać wydany osobie posiadającej status uchodźcy.

Zauważając, że Polska nie wydała jeszcze Europejskiego Nakazu Aresztowania (ENA) ani czerwonego zawiadomienia Interpolu w sprawie Ziobry, Lewandowski stwierdził, że Ziobro „miał swobodę podróżowania poza Polską i to wykorzystał”.

Lewandowski potwierdził także, że Romanowski posiada paszport genewski. Jednak w przeciwieństwie do Ziobry Romanowski objęty jest ENA, co komplikuje jego sytuację prawną i podróżniczą. Lewandowski nie potwierdził aktualnego miejsca pobytu Romanowskiego.

Polscy prokuratorzy starali się o wydanie ENA dla Ziobry, muszą jednak najpierw poczekać na decyzję sądu w sprawie zażalenia polityka na decyzję o tymczasowym aresztowaniu. Jest to prawny warunek wstępny wydawania nakazów międzynarodowych i ubiegania się o ekstradycję. Rozprawa w sprawie tego odwołania ma się odbyć we wrześniu.

ENA ma jednak zastosowanie wyłącznie na terenie Unii Europejskiej, co oznacza, że ​​nie miałby wpływu na sytuację Ziobry w USA. Aby zapewnić sobie jego ekstradycję, Polska musiałaby polegać na dwustronnych umowach z USA.

Postępowanie ekstradycyjne może jednak trwać „nie miesiące, a kilka lat” – powiedział Przemysław Nowak, rzecznik Prokuratury Krajowej, cytowany przez telewizję TVN. „Współpraca z USA (w sprawie ekstradycji) trwa długo i często jest trudna”.

W poniedziałek marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty powiedział Polsat News, że być może Polska będzie zmuszona „przemyśleć” swoje stosunki z Waszyngtonem, jeśli Stany Zjednoczone utrudnią ekstradycję Ziobry.

„Jeśli władze amerykańskie, nasz najbliższy przyjaciel, nie dokonają ekstradycji Ziobry, okaże się, że oceny, które miałem dotyczące przywództwa w USA zostaną ponownie częściowo potwierdzone i my, jako państwo polskie, będziemy musieli przemyśleć naszą politykę wobec różnych decyzji, które mamy podjąć wspólnie z USA” – powiedział.

Czarzasty, czołowa postać koalicji rządzącej premiera Donalda Tuska, regularnie krytykuje Trumpa, co wywołało ostrą krytykę ze strony Rose, która zerwała wszelkie kontakty z marszałkiem.

w niedzielę, Gazety Wyborczejczołowy polski dziennik, na podstawie anonimowych źródeł podał, że Trump osobiście interweniował, aby Ziobro mógł uzyskać wizę amerykańską. Jednak pozostaje to niepotwierdzone.

Ziobro był ministrem sprawiedliwości i prokuratorem generalnym podczas sprawowania władzy przez PiS w latach 2015–2023. Był pomysłodawcą szeregu kontrowersyjnych i kwestionowanych reform sądownictwa, które polskie i europejskie sądy wielokrotnie stwierdzały z naruszeniem prawa.

Po utracie władzy przez PiS w grudniu 2023 r. nowy, bardziej liberalny rząd Tuska rozpoczął serię śledztw w sprawie rzekomej korupcji i nadużyć władzy w poprzedniej administracji.

Ziobro jest oskarżony o popełnienie szeregu przestępstw, w tym o kierowanie grupą przestępczą i wyrażanie zgody na nielegalny zakup oprogramowania szpiegującego Pegasus. Jeśli zostanie uznany za winnego, może mu grozić do 25 lat więzienia. Ziobro zaprzecza przestępstwom i twierdzi, że jest ofiarą „politycznej zemsty” Tuska na nim.

W październiku większość rządu w parlamencie zatwierdziła uchylenie immunitetu Ziobry przed ściganiem. Jednak zdążył już udać się na Węgry, gdzie osobiście spotkał się z Orbánem i w grudniu otrzymał azyl.