Prezydent Polski zawetuje ustawę o usuwaniu szkodliwych treści w Internecie, ostrzegając przed „cenzurą”

Prezydent Karol Nawrocki zawetował rządową ustawę wprowadzającą nowe uprawnienia w zakresie blokowania szkodliwych treści w Internecie. Związany z prawicową opozycją Nawrocki argumentował, że wprowadzone środki są zbyt daleko idące i mogą zostać wykorzystane do wprowadzenia „cenzury”.

Przedstawiciele rządu ostro skrytykowali decyzję prezydenta, argumentując, że narazi ona szczególnie młodych ludzi na niebezpieczne treści. Oznacza to także, że Polska nadal nie wdrożyła w pełni unijnej ustawy o usługach cyfrowych (DSA).

Wcześniej, w styczniu tego roku, Nawrocki zawetował wcześniejszą ustawę mającą na celu wdrożenie DSA, określając rozwiązania jako „Owellowskie”.

To skłoniło rząd do podzielenia ustawodawstwa na dwie części. We wrześniu Nawrocki zgodził się podpisać jedną z tych ustaw, która wyznaczała Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej (UKE) na koordynatora usług cyfrowych w Polsce odpowiedzialnego za nadzór nad egzekwowaniem ustawy DSA.

Potrzebny był wówczas drugi projekt ustawy, który wprowadziłby faktyczne uprawnienia do blokowania szkodliwych treści w Internecie. Został on zatwierdzony przez większość rządu w parlamencie w październiku, przy głosowaniu przeciw lub wstrzymaniu się prawicowej i skrajnie prawicowej opozycji.

Wśród nowych uprawnień przewidzianych w ustawie znalazło się upoważnienie szefów UKE i KRRiT do nakazania blokowania w Internecie treści zawierających przemoc lub groźby ze względu na rasę, narodowość, przynależność etniczną, religię lub przynależność polityczną.

Umożliwiała także natychmiastowe blokowanie, na żądanie prokuratora lub policji, treści zawierających przyjęcie umowy w celu popełnienia morderstwa lub nawołujących lub pomagających w samobójstwie lub samookaleczeniu.

„Sprawcy poważnych przestępstw nie powinni mieć możliwości wykorzystywania Internetu do szerzenia przemocy i gróźb” – powiedział minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski. „Państwo musi mieć skuteczne narzędzia, aby szybko reagować na takie zagrożenia. Bezpieczeństwo użytkowników Internetu musi przekraczać podziały polityczne.”

Rząd argumentował również, że seria ataków nożem w szkołach w zeszłym miesiącu i śmiertelny atak terrorystyczny w Krakowie w tym miesiącu, które wzbudziły zaniepokojenie radykalizacją młodych ludzi w Internecie, podkreśliły znaczenie rygorystycznej kontroli treści cyfrowych.

Jednak w piątek, ostatni dzień, w którym prezydent miał podjąć decyzję w sprawie ustawy, Nawrocki zapowiedział, że ją zawetuje. Argumentował, że „rząd wyraźnie pomieszał zobowiązania europejskie z własnymi interesami politycznymi”.

Środki przewidziane w projekcie ustawy grożą utworzeniem „urzędnika cenzury” i „w zasadzie dają rządowi arbitralną kontrolę i możliwość decydowania o tym, co możemy, a czego nie możemy powiedzieć, napisać ani opublikować”, powiedział prezydent.

Decyzje o dopuszczeniu treści powinny należeć do „wyłącznej kompetencji wymiaru sprawiedliwości i niezależnych sędziów” – argumentował. Nawrocki stwierdził także, że uprawnienia zawarte w zawetowanej ustawie są „nieproporcjonalne”, gdyż pozwalają na zablokowanie całej domeny z powodu jednego przykładu nielegalnych treści.

„Bezpieczeństwo obywateli nie może być pretekstem do osłabiania ich wolności” – stwierdził Nawrocki. „Nie możemy dokonywać fałszywego wyboru: albo bezpieczeństwo, albo wolność swoich obywateli. Odpowiedzialne państwo musi zapewnić i zrównoważyć jedno i drugie. „

Wiceminister cyfryzacji Dariusz Standerski stwierdził jednak, że prezydent „nie broni wolności słowa”, ale „po raz kolejny stanął po stronie platform globalnych (cyfrowych) i pozwolił im decydować o tym, co widzą użytkownicy”.

„Zawetowane przepisy dotyczyły treści niezgodnych z prawem, a nie opinii i poglądów wyrażanych w Internecie” – dodało ministerstwo, zaznaczając jednocześnie, że od wszystkich decyzji o zablokowaniu treści przysługuje odwołanie i kontrola sądowa.

Tymczasem premier Donald Tusk oskarżył Nawrockiego o „prowadzenie wojny z rządem kosztem polskich dzieci i polskiego bezpieczeństwa”, którym brak zawetowanych rozwiązań byłby zagrożony dla obu stron.

Aleksandra Wójtowicz, analityk ds. nowych technologii w Polskim Instytucie Spraw Międzynarodowych (PISM), powiedziała Fakt gazetę, że środki „nie mają w żaden sposób związku z rzekomą cenzurą”. Mają one zmusić platformy cyfrowe do usuwania nielegalnych treści – wyjaśniła.

Wójtowicz dodał, że wprowadzone środki faktycznie chroniłyby wolność słowa, dając polskim użytkownikom, których konta zostały bezprawnie usunięte przez platformy mediów społecznościowych, prawo do odwołania się od tych decyzji poza samą platformą.

Weto Nawrockiego pochwalił jednak Przemysław Czarnek, wiceprzewodniczący narodowo-konserwatywnego Prawa i Sprawiedliwości (PiS), największej polskiej partii opozycyjnej. Czarnek powiedział TV Trwam, że proponowane środki miały na celu „walkę z opozycją”, a nie faktyczną mowę nienawiści.