Polski bank centralny zamraża rachunki Trybunału Konstytucyjnego w związku ze sporem o przywództwo

2026-11-17

Polski bank centralny zamroził przelewy wychodzące z rachunków bankowych Trybunału Konstytucyjnego (TK), powołując się na sprzeczne twierdzenia co do tego, kto ma kierować sądem po spornym przejęciu władzy przez grupę sędziów wspieranych przez rząd.

Narodowy Bank Polski (NBP), prowadzący rachunkowość trybunału, na którego czele stoi prezes powołany za poprzedniego rządu, stwierdził, że rolą banku nie jest ustalanie, która strona jest prawnie uprawniona do reprezentowania instytucji.

W zeszłym miesiącu kontrolę nad sądem objęło ośmiu sędziów wybranych w tym roku do TK przez większość parlamentarną rządu – z których pięciu z ramienia opozycji odmówił złożenia ślubowania prezydent Karol Nawrocki.

Stwierdzili, że prezes Sądu Najwyższego Bogdan Święczkowski i jego zastępca Bartłomiej Sochański, obaj powołani do TK poprzedniego rządu, zostali zawieszeni w czynnościach służbowych za niedopełnienie obowiązków i wszczęli wobec nich postępowanie dyscyplinarne.

Święczkowski potępił to posunięcie jako nielegalny „zamach stanu”. Popiera go pozostałych sześciu sędziów Trybunału, również mianowanych za poprzedniego rządu. Kilka dni później Święczkowski złożył w NBP oświadczenie, podając się za jedyną osobę uprawnioną do prowadzenia rachunków TK.

Jeszcze w tym samym tygodniu, po pierwszym posiedzeniu nowo wybranych sędziów i podjęciu kilku kluczowych decyzji, Narodowy Bank Polski podał, że otrzymał także dokumenty „wskazujące co do zasady inne osoby uprawnione do dysponowania środkami zgromadzonymi na rachunkach bankowych Trybunału Konstytucyjnego”.

Tymczasem Święczkowski zaskarżył także przejęcie TK do Sądu Najwyższego, który 10 listopada wydał postanowienie uchylające postanowienie o zawieszeniu Święczkowskiego i Sochańskiego.

Ważność tego orzeczenia jest jednak kwestionowana. Sędzia Anna Korwin-Piotrowska, która rościła sobie pretensje do przywództwa TK, stwierdziła, że ​​w tej sprawie może rozstrzygnąć jedynie sam trybunał. Jeszcze w tym tygodniu mają się rozpocząć przesłuchania dyscyplinarne Święczkowskiego i Sochańskiego.

Święczkowski przesłał jednak orzeczenie Sądu Najwyższego do banku narodowego na dowód, że pozostaje osobą prawnie uprawnioną do kierowania trybunałem.

Prezesem NBP jest Adam Glapiński, powołany za czasów byłego rządu Prawa i Sprawiedliwości (PiS) i wieloletni współpracownik lidera PiS Jarosława Kaczyńskiego.

W poniedziałek NBP ogłosił, że zawiesi wszelkie zlecenia płatnicze dotyczące środków zgromadzonych na rachunkach TK, powołując się na „zestaw dokumentów, które wzajemnie się znoszą”.

„Oznacza to, że zlecenia płatnicze nie są realizowane, niezależnie od tego, kto je inicjuje” – podał NBP w komunikacie. „Narodowy Bank Polski nie ma władzy decydowania o tym, kto jest prawnie uprawniony do kontrolowania Trybunału Konstytucyjnego”.

Minister finansów Andrzej Domański skrytykował decyzję, zarzucając bankowi centralnemu wciągnięcie się w spór polityczny. „Narodowy Bank Polski powinien strzec swojej niezależności, w tym niezależności politycznej” – powiedział Domański.

Dodał, że rząd „przeanalizuje wszystkie dostępne opcje”, aby zabezpieczyć finansowanie TK i zapewnić jego dalsze funkcjonowanie.

Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek również potępił posunięcie NBP, stwierdzając, że „powoływanie się na nieistniejący dokument (kwestionowane orzeczenie Sądu Najwyższego) w celu zablokowania finansowania konstytucyjnego organu jest… próbą ochrony ugruntowanego systemu”.

Święczkowski wyraził zadowolenie, że NBP odmówił dostępu „uzurpatorom” próbującym przejąć sąd, argumentował jednak, że to on, jako prawowity prezes Sądu Najwyższego, powinien otrzymać kontrolę nad rachunkami, podaje serwis informacyjny Onet.

Ostatnie wydarzenia są następstwem trwającego od dziesięciu lat kryzysu wokół TK. Od czasu dojścia do władzy w 2023 r. obecny rząd – koalicja od lewicy do centroprawicy na czele z premierem Donaldem Tuskiem – odmawia uznania legitymacji Trybunału.

Dzieje się tak dlatego, że trzech jego sędziów zostało mianowanych niezgodnie z prawem za czasów byłego narodowo-konserwatywnego rządu PiS, co powszechnie uważano za czynnik, który przejął kontrolę polityczną nad sądem.

W rezultacie rząd Tuska ignorował orzeczenia TK i do tego roku odmawiał nawet powołania nowych sędziów na wakaty powstałe w 15-osobowym składzie sądu.

Zmieniło się to w marcu, kiedy koalicja rządząca zaczęła uzupełniać zaległości pustych mandatów. Jednak Nawrocki odmówił przyjęcia ślubowania od większości z tych sędziów, powołując się na obawy dotyczące sposobu ich wyboru lub ich kwalifikacji.

Anna Kowalski
Anna Kowalski
Jestem redaktorką naczelną Ukiel Magazine i od lat zajmuję się dziennikarstwem. W swojej pracy stawiam na rzetelność, przejrzystość i najwyższą jakość publikacji. Wierzę, że media powinny nie tylko informować, ale także inspirować do refleksji i dialogu.