Polska znosi specjalny status ukraińskich uchodźców

Prezydent Karol Nawrocki podpisał rządowy projekt ustawy znoszący specjalny status przyznany w 2022 r. ukraińskim uchodźcom, którzy będą teraz traktowani na takich samych podstawach prawnych jak pozostali cudzoziemcy.

Znoszone obecnie specjalne środki wprowadzono po inwazji Rosji na pełną skalę w 2022 r., która zmusiła miliony Ukraińców do ucieczki ze swojego kraju i szukania schronienia w Polsce. W Polsce przebywa dziś prawie milion ukraińskich uchodźców, a rząd przekonuje, że nadszedł czas na normalizację ich statusu.

Składając swój podpis pod ustawą, Nawrocki, sprzymierzony z prawicową opozycją i regularnie ścierający się z bardziej liberalną koalicją rządzącą, przypisał sobie zasługę nakłonienia rządu do zniesienia „bezwarunkowych przywilejów” przyznanych Ukraińcom.

„Konsekwentnie wspieraliśmy Ukrainę w jej walce z imperialną Rosją” – powiedział prezydent. „W pierwszych miesiącach wojny Polska zdała egzamin solidarności jak żaden inny kraj”.

„Ale to, co w chwili trudności było uzasadnione, z czasem zaczęło rodzić poczucie nierówności wobec polskich obywateli” – kontynuował. „Obiecałem koniec ery bezwarunkowych przywilejów. Dziś wypełniam to zobowiązanie.”

Poprzednia specjalna ustawa o ukraińskich uchodźcach uprościła zasady pobytu, pracy, świadczeń i edukacji. Jednak w zeszłym miesiącu rząd oznajmił, że teraz chce wprowadzić „jednolity, spójny system wsparcia dla wszystkich cudzoziemców objętych tymczasową ochroną w UE, niezależnie od obywatelstwa”.

Nowa ustawa, która wchodzi w życie 5 marca, wydłuża legalny pobyt osób uciekających przed wojną oraz obywateli Ukrainy, których zezwolenia na pobyt zostały przedłużone w związku z konfliktem, umożliwiając im ubieganie się o legalny pobyt do 4 marca 2027 r.

Zgodnie z nowymi przepisami uchodźcy ukraińscy nieposiadający ubezpieczenia zdrowotnego będą traktowani na równi z nieubezpieczonymi obywatelami Polski. Wyjątki dotyczą dzieci, kobiet w ciąży, ofiar przemocy i rannych żołnierzy.

Dodatkowo, z końcem bieżącego roku akademickiego zostaną zniesione specjalne rozwiązania mające pomóc ukraińskim dzieciom w adaptacji do polskiej szkoły – takie jak lekcje języka polskiego, kursy przygotowawcze i uproszczone zasady zatrudniania asystentów międzykulturowych.

Tymczasem zapewnienie zakwaterowania i wyżywienia będzie ograniczone do grup szczególnie bezbronnych, takich jak osoby starsze lub niepełnosprawne.

Wygaśnięte zostanie także dotychczasowe prawo Ukraińców do podejmowania działalności gospodarczej na szczególnych zasadach – czyli na takich samych zasadach, jakie obowiązują obywateli polskich.

Osoby ubiegające się o ochronę tymczasową będą miały obowiązek zarejestrować się w celu uzyskania polskiego numeru identyfikacyjnego (PESEL) w ciągu 30 dni od wjazdu. Brak rejestracji będzie traktowany jako dorozumiane zrzeczenie się tymczasowej ochrony.

W czwartkowym przemówieniu po podpisaniu ustawy Nawrocki powiedział, że nowe rozwiązania oznaczają dalsze wsparcie dla Ukraińców, ale koniec „przywilejów kosztem Polaków”.

„Pomoc musi iść w parze z odpowiedzialnością i wkładem w życie naszej społeczności” – oświadczył. „Tworzymy sprawiedliwe zasady dla tych, którzy chcą tu pracować, chroniąc jednocześnie polski rynek pracy i budżet państwa”.

W sierpniu ubiegłego roku, tuż po objęciu urzędu, Nawrocki zawetował próbę rządu dotyczącą rozszerzenia pomocy dla ukraińskich uchodźców na dotychczasowych zasadach. Zamiast tego we wrześniu wprowadzono inną ustawę, która uzależniała części tego wsparcia.

Prezydent dał wówczas do zrozumienia, że ​​będzie to ostatni raz, kiedy podpisze ustawę o specjalnym wsparciu dla Ukraińców. To stało się podstawą projektu ustawy, który został podpisany w tym tygodniu.