Sąd Najwyższy odrzuca stanowisko rządu ws. Trybunału Konstytucyjnego

2026-11-19

Dlaczego po raz pierwszy widzisz reklamy na naszej stronie? Kliknij tutaj, aby dowiedzieć się więcej.

Kryzys praworządności w Polsce przybrał kolejny obrót po wydaniu przez Sąd Najwyższy (SN) uchwały skutecznie sprzeciwiającej się stanowisku rządu wobec innego sądu najwyższego, czyli Trybunału Konstytucyjnego (TK), i zatwierdzającej stanowisko opozycyjnego prezydenta Karola Nawrockiego.

SN stwierdził, że orzeczenia TK są ważne tylko wtedy, gdy wydawane są przez sędziów, za które prezydent złożył przysięgę, i że stają się skuteczne nawet wtedy, gdy rząd odmówi ich publikacji. Nawrocki odmówił złożenia przysięgi pięciu sędziom TK, rząd zaś odmówił publikacji 85 wcześniejszych orzeczeń TK.

Minister sprawiedliwości rządu argumentuje jednak, że nowa uchwała SN sama w sobie jest nieważna, ponieważ została wydana przez sędziów powołanych niezgodnie z prawem.

W środę SN wydał uchwałę w odpowiedzi na pytania dotyczące ważności orzeczeń wydanych przez TK.

Ustaliła m.in., że prawomocne orzeczenie TK może wydać jedynie skład sędziowski, który po wybraniu do trybunału przez parlament „złożył przysięgę przed prezydentem, czyli w jego obecności”.

Te ostatnie słowa nawiązują do kluczowego sporu, jaki powstał wokół TK. Większość rządu w parlamencie wybrała w tym roku ośmiu nowych sędziów TK, którzy będą teraz stanowić większość w 15-osobowym Trybunale.

Jednak Nawrocki odmówił przyjęcia ślubowania pięciu z tych sędziów, powołując się na obawy dotyczące sposobu ich powołania lub kwalifikacji.

Zamiast tego tych pięciu sędziów zorganizowało własne ceremonie zaprzysiężenia przed notariuszem, a następnie przesłało swoje przysięgi do Kancelarii Prezydenta. Zarówno oni, jak i rząd argumentują, że spełnia to warunek objęcia mandatów.

Jednak Nawrocki i wybrany przez poprzedni rząd prezes TK Bogdan Święczkowski odrzucają to stanowisko, twierdząc, że sędziowie nie mogą zasiadać w sądzie do czasu osobistego złożenia ślubowania przez prezydenta. Sąd Najwyższy obecnie skutecznie podtrzymał ich stanowisko.

Tymczasem SN odniósł się także do innej spornej kwestii. Od marca 2024 r. obecny rząd – koalicja od lewicy do centroprawicy na czele z premierem Donaldem Tuskiem – odmawia publikacji żadnego z 85 wydanych w tym czasie orzeczeń TK.

Dzieje się tak dlatego, że w czasach byłego narodowo-konserwatywnego rządu Prawa i Sprawiedliwości (PiS) do TK bezprawnie powołano trzech sędziów.

Obecny rząd argumentuje, że orzeczenia TK wchodzą w życie dopiero po opublikowaniu ich w oficjalnej prasie Dziennik Ustaw. Rzeczywiście uczynił to poprzedni rząd PiS, gdy w 2016 r. odmówił publikacji orzeczeń TK sprzecznych z jego polityką sądowniczą. Jednakże SN uznał obecnie, że obowiązujące orzeczenia TK wchodzą w życie nawet wówczas, gdy nie są publikowane.

„W sytuacji, gdy organ odpowiedzialny za publikację orzeczeń TK nie dopełnia tego obowiązku… te nadużycia władzy wykonawczej nie mogą mieć wpływu na powszechnie obowiązującą moc orzeczeń TK” – stwierdził sędzia SN Aleksander Stępkowski, cytowany przez Dziennik Gazeta Prawna codziennie.

Jednakże sama ważność uchwały SN jest kwestionowana, gdyż została wydana przez sędziów, których własny status jest kwestionowany.

Stało się tak dlatego, że zostali powołani do sądu za pośrednictwem Krajowej Rady Sądownictwa (KRS) po jego przebudowie przez PiS w sposób, który objął go politycznie i unieważnił – zgodnie z orzecznictwem sądów polskich i europejskich.

Obecny rząd generalnie odrzuca decyzje wydawane przez takich „neo-sędziów”, jak ich nazywa. I stanowisko to powtórzył w czwartek minister sprawiedliwości Waldemar Żurek, pisząc, że „neosędziowie SN przyjęli tzw. uchwałę”

„Każda decyzja wydana z udziałem choćby jednej osoby powołanej przez upolitycznioną Krajową Radę Sądownictwa po 2017 roku jest orzeczeniem nieistniejącym” – dodał.

Uchwała SN zapada w chwili, gdy sam TK pogrążony jest w kryzysie. Pod koniec października ośmiu nowych sędziów TK, wybranych przez parlament w tym roku, przejęło kontrolę nad trybunałem i ogłosiło, że jego prezes Święczkowski został zawieszony w czynnościach służbowych za niedopełnienie swoich obowiązków.

Święczkowski, wspierany przez Nawrockiego i prezesa SN Zbigniewa Kapińskiego (również „neo-sędziego”), odrzucił to posunięcie jako nielegalny „zamach stanu” i twierdzi, że nadal kieruje trybunałem. Policja nie pozwoliła mu jednak wejść do budynku.

W środę, gdy SN wydawał uchwałę, ośmiu wspieranych przez rząd sędziów TK ogłosiło, że na wniosek Żurka uchyliło immunitet Święczkowskiego.

Anna Kowalski
Anna Kowalski
Jestem redaktorką naczelną Ukiel Magazine i od lat zajmuję się dziennikarstwem. W swojej pracy stawiam na rzetelność, przejrzystość i najwyższą jakość publikacji. Wierzę, że media powinny nie tylko informować, ale także inspirować do refleksji i dialogu.