Ambasador USA w Polsce Thomas Rose zapowiedział otwarcie nowego Centrum Polsko-Amerykańskiego, które ma powstać w Krakowie, drugim co do wielkości mieście Polski. Rose symbolicznie wmurowała kamień węgielny pod nowy obiekt i ogłosiła przyznanie dotacji w wysokości 150 000 dolarów (577 000 złotych) na renowację i konserwację obiektu.
Centrum, które na swojej stronie internetowej opisuje je jako „siedziba wszystkich inicjatyw polsko-amerykańskich w Polsce”, powstanie obok słynnego krakowskiego kopca, usypanego ku czci Tadeusza Kościuszki, bohatera walk o niepodległość Polski i Ameryki w XVIII wieku.
Z dumą ogłaszamy przyznanie grantu AFCP w wysokości 150 000 dolarów na pomoc w odrestaurowaniu i zachowaniu przyszłego Centrum Polsko-Amerykańskiego przy Kopcu Kościuszki — żywego symbolu przyjaźni między naszymi dwoma narodami. Pod @POTUS nadal angażujemy się w ochronę wspólnej historii, która łączy… pic.twitter.com/5atStUIid2
— Ambasador Tom Rose (@USAmbPoland) 29 września 2026 r
„To dla mnie ogromna szansa, aby w imieniu prezydenta Donalda Trumpa i narodu amerykańskiego uczcić to, co uważam za najważniejsze stosunki, jakie łączą dziś Stany Zjednoczone z Europą” – powiedziała Rose podczas poniedziałkowej ceremonii.
„Ameryka ma szczęście, że ma wielu, wielu dobrych przyjaciół na całym świecie. Ale nie mamy lepszego przyjaciela w Europie” – dodał, cytowany przez nadawcę RMF.
Wraz z Małgorzatą Kidawą-Błońską, marszałkiem Senatu RP, wmurował kamień węgielny pod nowe centrum i ogłosił przyznanie dotacji w wysokości 150 000 dolarów pochodzącej z Funduszu Ambasadorów Ochrony Kultury, programu prowadzonego przez Departament Stanu USA.
„Tadeusz Kościuszko jest symbolem historycznej więzi między Polską a USA” – oświadczyła Kidawa-Błońska. „Nie ma lepszego miejsca dla Centrum Polsko-Amerykańskiego niż Kraków i kopiec upamiętniający bohatera obu narodów.”
Tadeusz Kościuszko do symbolu historycznego więzienia między Polską i USA. Nie ma lepszego miejsca dla Centrum Polsko-Amerykańskiego niż Kraków i kopiec upamiętniający bohatera obu narodów. Niech powołane dziś Centrum dobrze służy naszym relacjom, które tworzymy od 250 lat 🇵🇱🇺🇸 pic.twitter.com/8nOkCYDLfD
— Małgorzata Kidawa-Błońska (@M_K_Blonska) 29 września 2026
Kopiec Kościuszki powstał w Krakowie w 1823 roku, na wzór dwóch prehistorycznych kopców, które istniały już w mieście. Oddaje cześć Kościuszce, oficerowi wojskowemu, który walczył przeciwko rosyjskim panowaniu nad Polską oraz w Armii Kontynentalnej podczas wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych.
Budowę nowego Centrum Polsko-Amerykańskiego wspiera Komitet Kopca Kościuszki w Krakowie we współpracy z USA250PL, platformą obchodów w Polsce tegorocznej 250. rocznicy uchwalenia Amerykańskiej Deklaracji Niepodległości.
Komitet Kopca Kościuszki od dawna prowadzi działania mające na celu zabezpieczenie kopca przed częściowym zawaleniem się na skutek ulewnych opadów. Jako partnera nowego centrum wymieniony jest także polski producent hydrauliki siłowej PONAR Wadowice.
Obiekt twierdzi, że „będzie żywym symbolem przyjaźni, zrozumienia i współpracy transatlantyckiej”, zapewniając „przyjazną przestrzeń dla dialogu, kreatywności i wymiany”. W centrum znajdą się przestrzenie eventowe, sale konferencyjne i biura.
W czerwcu ośrodek był patronem Weekendu Połączenia Stany Zjednoczone – Europa Środkowo-Wschodnia na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. W przyszłym roku planuje upamiętnienie bitwy pod Saratogą, podczas której Kościuszko zaprojektował fortyfikacje, które przyczyniły się do zwycięstwa Amerykanów.
Polska od dawna szukała w Stanach Zjednoczonych wsparcia i przykładu w walce o niepodległość na przestrzeni ostatnich dwóch stuleci, w tym w okresie zaborów w XIX w., odbudowy państwa polskiego po I wojnie światowej oraz w późniejszych dekadach rządów komunistycznych.
Od upadku komunizmu Stany Zjednoczone stały się najważniejszym partnerem Warszawy w zakresie bezpieczeństwa – łącznie z utworzeniem w Polsce w 2023 roku pierwszego stałego garnizonu wojskowego o nazwie Fort Kościuszko.
Stany Zjednoczone otworzyły swój pierwszy garnizon wojskowy w Polsce i pierwszy gdziekolwiek na wschodniej flance NATO.
„To historyczny moment” – mówi minister obrony Polski. „Od lat zabiegaliśmy o to słowo «na stałe» i teraz stało się to faktem” https://t.co/knJEcqv4MB
W zeszłym tygodniu prezydent Donald Trump w wirtualnym przemówieniu przed Kongresem Polsko-Amerykańskim (podmiotem niezwiązanym z nowym centrum w Krakowie) pochwalił swojego polskiego odpowiednika Karola Nawrockiego, bliskiego sojusznika Trumpa, i określił siebie jako „wielkiego przyjaciela narodu polskiego”.
Krótko wcześniej Nawrocki wyraził pewność, że planowana nowa baza wojskowa USA w Polsce zostanie wkrótce potwierdzona i zasugerował, że otrzyma nazwę Fort Trump.
