Polska jest rzadkim przykładem dużego kraju europejskiego, który nie posiada własnego narodowego muzeum historii naturalnej. Jednak Polska Akademia Nauk (PAN), państwowa jednostka badawcza, ma nadzieję to zmienić po uruchomieniu planów powołania takiej instytucji w stolicy, Warszawie.
Nowe muzeum zgromadziłoby miliony artefaktów ze zbiorów PAN, które obecnie są rozproszone po wielu instytucjach i w większości przypadków nie są dostępne dla publiczności.
Instytucje naukowe w Polsce zgromadziły ogromne kolekcje, które mogą się pojawić w Muzeum Historii Naturalnej. To, że nadal go nie mamy, jest po prostu po prostu wielkim zaniedbaniem – mówi prof. Jarosław Stolarski, dyrektor Instytutu Paleobiologii PAN.https://t.co/vOTqNXT08E pic.twitter.com/qtyeJnArd2
— Michał Wojtczuk (@MichaWojtcz) 14 maja 2026 r
PAN przedstawił plany Muzeum Historii Naturalnej w Warszawie w zeszłym tygodniu, po przyjęciu na początku tego roku przez jego komitet wykonawczy uchwały o opracowaniu koncepcji.
Na razie nie ma żadnych szczegółów, gdzie muzeum miałoby się znajdować, kiedy zostanie otwarte, ile będzie kosztować i z jakich źródeł będzie finansowane.
„Polska pozostaje jedynym krajem europejskim, który nie ma nowoczesnego, porządnego muzeum historii naturalnej” – napisano PAN na nowej stronie poświęconej projektowi.
„Nasze bogate zbiory paleontologiczne, zoologiczne, botaniczne, geologiczne i mineralogiczne są rozproszone w różnych instytucjach i często są niedostępne dla ogółu społeczeństwa” – dodali.
W Polsce istnieje obecnie kilka lokalnych muzeów historii naturalnej, w tym w Krakowie i Wrocławiu, odpowiednio drugim i trzecim co do wielkości miastach w kraju. W Warszawie znajduje się także Muzeum Ewolucji i Muzeum Ziemi, oba prowadzone przez PAN.
Brakuje jednak centralnej instytucji, która byłaby w stanie zaprezentować około dziewięciu milionów artefaktów naturalnych znajdujących się w posiadaniu PAN, do których zaliczają się szkielety dinozaurów, skamieniałości ryb paleozoicznych i ssaków plejstoceńskich oraz fragmenty meteorytów.
„Brak centralnej, nowoczesnej placówki nie pozwala na pełną prezentację i popularyzację dorobku polskiej nauki, a także ogranicza możliwości dydaktyczne i badawcze” – twierdzi uczelnia.
„Wierzymy, że takie muzeum stanie się nie tylko miejscem prezentacji unikatowych zbiorów i osiągnięć, ale także nowoczesnym centrum badań, dialogu społecznego i inspiracji dla przyszłych pokoleń” – dodał.
Polska ma statut szkieletowy z pustyni Gobi i historyczny zbiór zoologiczny z XIX wieku.
Nikt tego nie może zobaczyć.
Wszystko leży w magazynach instytutów PAN.
W Noc Muzeów warto zadać pytanie: dlaczego Polska nie ma Muzeum Historii Naturalnej?… pic.twitter.com/RRheZ3hxoh
— Akademia: Portal Polskiej Akademii Nauk (@AcademiaPAN) 13 maja 2026 r
W innych głównych krajach europejskich muzea historii naturalnej cieszą się popularnością zarówno wśród turystów, jak i mieszkańców. W zeszłym roku Londyn odwiedziło około 7,1 miliona gości, a Paryż 3,6 miliona.
Dla kontrastu Muzeum Ewolucji PAN odwiedziło zaledwie 60 000 osób. O potencjalnej popularności nowoczesnego, dedykowanego muzeum nauki świadczy jednak Centrum Nauki Kopernik w Warszawie, które w ubiegłym roku odwiedziło 1,2 mln osób.
W 1919 roku, rok po odzyskaniu przez Polskę niepodległości po zakończeniu I wojny światowej, podjęto starania o utworzenie muzeum historii naturalnej. Nigdy jednak nie powstał dla niej żaden budynek, a wiele zbiorów uległo zniszczeniu w wyniku pożaru w 1935 r., a następnie przez niemieckich okupantów podczas II wojny światowej.
Najstarsze na świecie muzeum plakatu zostało ponownie otwarte w Warszawie po pięcioletniej przerwie spowodowanej remontem.
Na nowej wystawie zaprezentowano 240 prac prezentujących 130 lat historii Polski, w tym prace światowej sławy Polskiej Szkoły Plakatu https://t.co/C6hL9TX52U