Co najmniej 50 dzieci molestowanych w diecezji katolickiej w Polsce – stwierdziła komisja kościelna

Komisja powołana do zbadania przypadków wykorzystywania seksualnego dzieci w diecezji katolickiej w Polsce w następstwie serii skandalów, które miały tam miejsce, zidentyfikowała co najmniej 50 dzieci, które odniosły krzywdę, oraz 29 osób podejrzanych o wykorzystywanie nieletnich, w większości duchownych.

Ujawniło także, że lokalni biskupi wielokrotnie nie podejmowali działań, gdy otrzymywali wiarygodne raporty o nadużyciach.

Komisja powstała w październiku 2024 r. w diecezji sosnowieckiej w południowej Polsce w następstwie szeregu głośnych incydentów.

W tym samym miesiącu dwóm miejscowym księżom postawiono zarzuty o przestępstwa na tle seksualnym wobec nieletnich. Rok wcześniej biskup sosnowiecki Grzegorz Kaszak złożył rezygnację ze stanowiska po skandalu związanym z seks-imprezą pod wpływem narkotyków, którą miejscowy ksiądz zorganizował z dwoma mężczyznami w swoim kościelnym mieszkaniu.

„Bezpośrednim celem prac komisji było dotarcie do osób poszkodowanych i udzielenie im pomocy” – powiedział Tomasz Smalcerz, urzędnik biura diecezjalnego.

„Do celów należało także rozpoznanie źródeł, wyjaśnienie przyczyn, zakresu i skutków skandalów, jakie miały miejsce w diecezji sosnowieckiej od chwili jej powstania” – dodał. „Celem długoterminowym jest przywrócenie zaufania do wspólnoty kościelnej i duchowieństwa”.

Przedstawiając w czwartek swoje ustalenia przewodniczący komisji Tomasz Krzyżak poinformował, że zidentyfikowała 29 osób oskarżonych lub podejrzanych o wykorzystywanie seksualne nieletnich. Wśród 50 zidentyfikowanych ofiar około dwie trzecie stanowiły dziewczęta, a 96% było w wieku poniżej 15 lat.

Spośród 29 sprawców przemocy 23 to duchowni związani z diecezją, dwóch to duchowni z innej diecezji, a pozostałych czterech to osoby świeckie: organista, katecheta, seminarzysta i lider wspólnoty młodzieżowej.

Dochodzenia prowadzone przez władze kościelne lub państwowe potwierdziły, że spośród 23 księży diecezjalnych u 19 dopuściło się przestępstw na tle seksualnym wobec nieletnich.

Sama komisja zgłosiła prokuratorom podejrzenia popełnienia przestępstwa dotyczące ośmiu osób i wszczęła pięć wstępnych wewnętrznych dochodzeń kościelnych.

Krzyżak ujawnił, że spośród 19 księży, u których potwierdzono, że dopuścili się przestępstw na tle seksualnym wobec nieletnich, sześciu otrzymało dotychczas wewnętrzne postępowania dyscyplinarne Kościoła, w tym dwóch zostało wydalonych ze stanu kapłańskiego.

Inny otrzymał dożywotni zakaz posługi kapłańskiej i kontaktów z nieletnimi. Inni otrzymali różne formy zakazów, natomiast w jednym przypadku postępowanie kanoniczne jest w toku. Czterech domniemanych sprawców nie żyje.

W listopadzie 2025 r. ruszył proces 54-letniego księdza z diecezji sosnowieckiej, którego zgodnie z polskim prawem dotyczącym prywatności można nazwać jedynie Ryszardem G., w związku z trzema zarzutami dotyczącymi nieletnich, w tym dwóch o charakterze seksualnym.

W grudniu prokuratorzy skierowali akt oskarżenia przeciwko innemu księdzu diecezji Jackowi K., zarzucając mu popełnienie dziewięciu przestępstw na tle seksualnym wobec siedmiu nieletnich, zarzucając im wykorzystanie ich bezbronnej sytuacji.

Komisja dokonała przeglądu dokumentów pochodzących z okresu od powstania diecezji w 1992 r. do stycznia ubiegłego roku. Krzyżak zauważył, że w tym czasie biskupi byli wielokrotnie ostrzegani o wykorzystywaniu nieletnich.

„Informacja ta pochodziła z wiarygodnych źródeł, od osób znanych biskupowi. Niemniej jednak w tej sytuacji nie podjęto żadnych działań” – powiedział przewodniczący cytowany przez TVN.

„Banalizowanie tego problemu i niewłaściwa ocena wydarzeń doprowadziła do tego, że nie wierzono zgłaszającym przestępstwa” – dodał Krzyżak.

Tymczasem tam, gdzie podejmowano działania, „nie chodziło o ukaranie sprawcy przestępstwa, ale najczęściej o naprawienie sytuacji poprzez tzw. środki duszpasterskie, które polegały na przeniesieniu duchownego do innej parafii”.

W ostatnich latach Kościół katolicki w Polsce stanął w obliczu rosnącej liczby skarg dotyczących wykorzystywania seksualnego przez duchownych i zaniedbań w rozwiązaniu tej kwestii ze strony biskupów.

Watykan podjął w tej sprawie działania przeciwko wielu polskim biskupom. Ostatnio, w 2024 r., Watykan ogłosił dymisję biskupa łowickiego Andrzeja Dziuby w związku z jego „zaniedbaniami w prowadzeniu spraw dotyczących wykorzystywania seksualnego nieletnich”.

Obecny biskup sosnowiecki Artur Ważny podkreślił w czwartek potrzebę dalszych dochodzeń kanonicznych i współpracy ze świeckimi organami ścigania. „Wśród duchowieństwa nie ma miejsca dla osób, które krzywdzą najsłabszych” – stwierdził.